Po co to jest
Otwórz w aplikacji banku historię konta. Na górze stan na początek miesiąca. Pod spodem lista: wpływ wypłaty, zakupy, przelew za akademik. Na dole stan na koniec. To jest dokładnie konto księgowe — tylko że firma ma takich „historii” kilkadziesiąt: osobną dla gotówki w kasie, osobną dla towarów w magazynie, osobną dla długów wobec dostawców.
Bilans pokazuje stan firmy w jednym dniu, na przykład 31 grudnia. Ale między dwoma bilansami firma kupuje, płaci, spłaca i sprzedaje. Każdą taką zmianę trzeba gdzieś zapisać, inaczej na koniec roku nikt nie odtworzy nowego bilansu. Do tego służą konta. Na kolokwium dostaniesz listę operacji i będziesz je zapisywać na kontach, zamykać konta i liczyć stan na koniec.
Co będzie na kolokwium
- 1„Które zdarzenia są operacjami gospodarczymi?”
Przy każdym zdarzeniu zadajesz dwa pytania: czy zmienił się majątek albo źródła finansowania i czy jest na to dokument. Dwa razy „tak” → operacja.
- 2„Określ typ operacji bilansowej”
Sprawdzasz, po której stronie bilansu są oba zmieniane składniki i czy rosną, czy maleją: A, P, AP+ albo AP−.
- 3„Otwórz konto, przedstaw zmiany (bez podwójnego zapisu), zamknij konto i określ stan na koniec miesiąca”
Saldo początkowe, każda zmiana po właściwej stronie, obroty, saldo końcowe po stronie mniejszej.
- 4„Otwórz konta, zaksięguj operacje i sporządź bilans zamknięcia”
Każda operacja na dwóch kontach, po przeciwnych stronach, w tej samej kwocie. Salda końcowe przepisujesz do bilansu.
Polecenia mogą brzmieć trochę inaczej: „zaksięguj”, „ujmij na kontach”, „przedstaw zapis zmian”, „ustal saldo”. Liczy się to, o co pyta zadanie: czy coś jest operacją, jakiego jest typu, jak wygląda jedno konto, czy cały zestaw kont z bilansem.
Zdarzenie a operacja
Przykład z życia: piszesz do właściciela mieszkania, że chcesz wynająć pokój. To zdarzenie, ale twój portfel się nie zmienił. Podpisujesz umowę najmu. Dalej nic nie płacisz. Dopiero gdy przelewasz kaucję, pieniądze znikają z konta. Ten przelew jest jak operacja gospodarcza — po nim coś realnie się zmieniło.
W firmie jest tak samo. Zamówienie materiałów niczego nie zmienia w bilansie. Zmienia go dopiero dostawa materiałów z fakturą: w magazynie przybywa materiałów, a firma ma dług wobec dostawcy.
Zdarzenia grupy a (tylko zdarzenia) i grupy b (operacje)
Zad. 4.1, str. 49, poz. 1–10W firmie w danym okresie zaszły zdarzenia (treść skrócona):
- Zdecydowano o modernizacji budynku produkcyjnego. Kosztorys: 130 000 zł.
- Przyszła i została zaakceptowana do zapłaty faktura wykonawcy modernizacji: 132 800 zł.
- Podpisano umowę o dzieło na badanie rynku: 25 800 zł.
- Odbiorcy A, B i C zapłacili należności przelewem: razem 11 200 zł.
- Sporządzono i zatwierdzono do wypłaty listę płac pracowników produkcyjnych: 210 000 zł.
- Protokół: zalanie magazynu zniszczyło nieubezpieczone towary warte 39 000 zł.
- Kupiono maszynę biurową za 2 570 zł, zapłata później.
- Podpisano z bankiem umowę kredytu inwestycyjnego do kwoty 180 000 zł.
- W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że rzeczywista wartość maszyny z poz. 7 to 2 750 zł, a nie 2 570 zł (różnica 180 zł).
- Wyciąg bankowy potwierdza zapłatę kredytem faktury za projekt chłodni: 9 750 zł.
- Przy każdej pozycji pytamy: czy majątek albo jego źródła już się zmieniły? To odsiewa plany, decyzje i umowy.
- Przy pozycjach, które przeszły pierwsze pytanie, szukamy dokumentu: faktury, wyciągu, listy płac, protokołu.
- Grupa a — tylko zdarzenia. Grupa b — operacje.
Innej drogi nie ma: każdą pozycję sprawdzamy osobno, tymi samymi dwoma pytaniami.
Spróbuj najpierw samodzielnie. Potem odkrywaj kroki po jednym — w każdym jest „co robimy” i „dlaczego”.
- Poz. 1, 3 i 8 — plany i umowy
Decyzja o modernizacji (poz. 1) to plan. Budynek jeszcze się nie zmienił, nikt niczego nie zapłacił, nie ma długu. Umowa o dzieło (poz. 3) i umowa kredytowa (poz. 8) to obietnice na przyszłość. Po podpisaniu żadnej z nich w firmie nie przybyło ani nie ubyło pieniędzy, majątku ani długów.
Pierwsze pytanie: „nie”. Wszystkie trzy to grupa a — tylko zdarzenia.
Dlaczego?Bilans pokazuje to, co firma ma i skąd to ma. Plan i umowa niczego jeszcze nie dają ani nie zabierają. Zmiana przyjdzie później, na przykład z fakturą za dzieło albo z wpływem kredytu — i wtedy to będzie operacja.
- Poz. 2 i 7 — faktury do zapłaty
Zaakceptowana faktura za modernizację (poz. 2): przybywa nakładów na modernizację budynku — to majątek firmy. Jednocześnie firma ma dług wobec wykonawcy. Maszyna biurowa (poz. 7): w firmie jest nowa maszyna, a firma ma dług wobec sprzedawcy. W obu przypadkach dokumentem jest faktura.
Dwa razy „tak” → grupa b — operacje.
Dlaczego?„Zapłata później” nie zmienia odpowiedzi. Zakup bez zapłaty też zmienia bilans: powstaje zobowiązanie, czyli dług. To jedno ze źródeł finansowania majątku.
- Poz. 4 i 10 — ruch na rachunku bankowym
Wpłata od odbiorców (poz. 4): na rachunku przybyło 11 200 zł, a odbiorcy są winni firmie mniej. Ich długi wobec firmy to należności — pieniądze, które inni są winni firmie. Zapłata kredytem za projekt chłodni (poz. 10): przybywa długu wobec banku. Po drugiej stronie znika dług wobec projektanta (jeśli jego faktura była już zapisana) albo przybywa nakładów na budowę chłodni. W obu wersjach to zmiana w bilansie. Dokumentem w obu przypadkach jest wyciąg bankowy.
Dwa razy „tak” → grupa b — operacje.
- Poz. 5 i 6 — lista płac i protokół szkody
Zatwierdzona lista płac (poz. 5): firma ma dług wobec pracowników na 210 000 zł. Dokumentem jest sama lista płac. Zalanie magazynu (poz. 6): ubyło towarów za 39 000 zł. Dokumentem jest protokół.
Dwa razy „tak” → grupa b — operacje.
Dlaczego?Te dwie operacje zmieniają też wynik finansowy, czyli zysk albo stratę. Koszt to to, co firma zużywa, żeby działać: pensje, usługi, prąd. Wynagrodzenia to koszt. Zniszczone towary to tzw. pozostały koszt operacyjny. Operacje z kosztem albo przychodem (np. ze sprzedaży) nazywamy wynikowymi. Księgujemy je tak samo jak inne — wrócimy do nich w module o kontach wynikowych.
- Poz. 9 — korekta wartości maszyny
Maszynę zapisano za 2 570 zł, a jej rzeczywista wartość to 2 750 zł. Cyfry zamieniły się miejscami. Maszyna i dług wobec sprzedawcy są w księgach o 180 zł za nisko: 2 750 − 2 570 = 180 zł. Trzeba dopisać różnicę. Dokumentem jest ustalenie z postępowania wyjaśniającego.
Dlaczego?To poprawka wcześniejszego zapisu. Mimo to zmienia stan majątku i długu w księgach, więc jest w grupie b. Jak technicznie poprawia się błędne zapisy (tzw. storno), pokazujemy w module „Konta w praktyce”.
Dwa razy „tak” → grupa b — operacja na kwotę 180 zł.
- Wynik
Grupa Pozycje a — tylko zdarzenia 1, 3, 8 b — operacje gospodarcze 2, 4, 5, 6, 7, 9, 10
Bilans w jednym zdaniu
Zanim zaczniemy księgować, jedno przypomnienie. Bez niego dalsza część się nie złoży.
Bilans rysujemy jako tabelę: aktywa po lewej, pasywa po prawej. Zapamiętaj to ustawienie — zaraz się przyda przy kontach.
Cztery typy operacji bilansowych
Operacja zmienia co najmniej dwa składniki bilansu. Najczęściej dokładnie dwa — to tzw. operacja prosta. Wtedy oba zmieniają się o tę samą kwotę, więc równowaga aktywa = pasywa się nie psuje. Dla operacji prostej możliwe są tylko cztery układy zmian:
Jeden składnik aktywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; pasywa się nie zmieniają.
- Aktywa
- Kasa ↑, Rachunek bankowy ↓
- Pasywa
- bez zmian
- Suma bilansowa
- bez zmian
Przykład: pobranie gotówki z banku do kasy, 5 000 zł
Zapis: Wn „Kasa” / Ma „Rachunek bankowy”
Jeden składnik pasywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; aktywa się nie zmieniają.
- Aktywa
- bez zmian
- Pasywa
- Kapitał zapasowy ↓, Kapitał podstawowy ↑
- Suma bilansowa
- bez zmian
Przykład: przeniesienie części kapitału zapasowego na kapitał podstawowy, 10 000 zł
Zapis: Wn „Kapitał zapasowy” / Ma „Kapitał podstawowy”
Aktywa i pasywa rosną o tę samą kwotę.
- Aktywa
- Materiały ↑
- Pasywa
- Rozrachunki z dostawcami ↑
- Suma bilansowa
- rośnie
Przykład: zakup materiałów z zapłatą później, 20 000 zł
Zapis: Wn „Materiały” / Ma „Rozrachunki z dostawcami”
Aktywa i pasywa maleją o tę samą kwotę.
- Aktywa
- Rachunek bankowy ↓
- Pasywa
- Rozrachunki z dostawcami ↓
- Suma bilansowa
- maleje
Przykład: spłata zobowiązania wobec dostawcy przelewem, 15 000 zł
Zapis: Wn „Rozrachunki z dostawcami” / Ma „Rachunek bankowy”
konto aktywne (majątek)konto pasywne (źródło finansowania)
Jak czytać: każdy kafelek to jeden typ. Strzałka ↑ przy składniku znaczy, że rośnie, ↓ — że maleje. Pod spodem ten sam przykład zapisany na dwóch kontach. Konta, strony Wn i Ma oraz znaki + i − wyjaśniamy w rozdziałach „Konto teowe” i „Po której stronie zapisać zmianę”. Na razie patrz tylko na strzałki.
Przykłady od najprostszego:
- Odbiorca wpłaca na rachunek 3 000 zł za wcześniejszą dostawę. Rachunek bankowy (aktywo) rośnie. Należności od odbiorców (aktywo — pieniądze, które odbiorcy są winni firmie) maleją. Oba w aktywach, jeden w górę, drugi w dół → A.
- Firma kupuje towary za 12 000 zł z zapłatą za 30 dni. Towary (aktywo) rosną. Zobowiązania wobec dostawców (pasywo) rosną → AP+. Suma bilansowa rośnie o 12 000 zł.
- Bank z kredytu płaci za firmę dług wobec dostawcy. Zobowiązania wobec dostawcy (pasywo) maleją. Kredyt (pasywo) rośnie → P. Majątek się nie zmienił — zmienił się tylko wierzyciel.
Z kasy wpłacono 2 000 zł na rachunek bankowy. Jaki to typ operacji?
Dobrze.Nie tym razem. Kasa (aktywo) maleje, rachunek bankowy (aktywo) rośnie. Oba składniki są w aktywach, więc to operacja A. AP− byłoby wtedy, gdyby razem z pieniędzmi zmalał dług. P — gdyby oba składniki były w pasywach.
Konto teowe — jak wygląda
Konto to tabelka w kształcie litery T. Na górze nazwa składnika. Pionowa kreska dzieli konto na dwie strony:
Lewa strona konta. W arkuszu z zajęć podpisana „Wn / Dt”. Dt to skrót od debet.
Jak zapamiętać: Wn — po lewej, jak W na początku zdania.
Prawa strona konta. W arkuszu „Ma / Ct”. Ct to skrót od credit.
Jak zapamiętać: Ma — po prawej, na końcu.
Stan składnika na start. Przepisujemy go z bilansu otwarcia (albo z treści zadania: „stan na 31 grudnia”).
Suma jednej strony konta. Liczymy osobno obroty Wn i obroty Ma.
Stan składnika na koniec okresu. Różnica obrotów: większe minus mniejsze.
Po której stronie zapisać zmianę
To najważniejsza reguła całego modułu. Zależy od tego, czy konto jest aktywne (majątek), czy pasywne (źródło finansowania):
konto aktywne: kasa, rachunek bankowy, towary, materiały, środki trwałe, należnościkonto pasywne: kapitał podstawowy, kredyty, zobowiązania wobec dostawców
Jak czytać: znak nad stroną konta mówi, co po niej zapisujesz. Plus — zwiększenia. Minus — zmniejszenia. W tabeli niżej to samo słowami. „Sp.” to strona salda początkowego. „Saldo” to jakie saldo końcowe zwykle wychodzi (Sk Wn albo Sk Ma). To nazwa salda — wpisujesz je po stronie przeciwnej.
| Konto | Sp. | Rośnie (+) | Maleje (−) | Saldo |
|---|---|---|---|---|
| aktywne | Wn | Wn | Ma | Wn |
| pasywne | Ma | Ma | Wn | Ma |
Konto „Kasa” — zapis zmian i zamknięcie
Zad. 5.2, str. 64Stan gotówki w kasie firmy OMEGA na 31 grudnia: 1 300 zł. W styczniu:
- Czekiem gotówkowym podjęto z rachunku bankowego do kasy 4 000 zł.
- Z kasy wypłacono pracownikowi zaopatrzenia zaliczkę na materiały eksploatacyjne: 2 500 zł.
- Gotówką zapłacono grudniową fakturę za usługi telekomunikacyjne: 1 100 zł.
Otwórz konto „Kasa”, zapisz zmiany bez podwójnego zapisu, zamknij konto i podaj stan kasy na koniec stycznia.
- Otwieramy konto i ustalamy, że jest aktywne. Od tego zależy, po której stronie zapiszemy każdą zmianę.
- Wpisujemy saldo początkowe — stan kasy na start.
- Każdą operację zamieniamy na pytanie: kasy przybywa czy ubywa? Odpowiedź wskazuje stronę.
- Sumujemy obie strony (obroty), liczymy saldo i wpisujemy je po stronie mniejszej.
- Saldo końcowe to odpowiedź na pytanie o stan kasy.
Tak zamyka się każde konto — kolejność kroków jest zawsze ta sama.
Spróbuj najpierw samodzielnie. Potem odkrywaj kroki po jednym — w każdym jest „co robimy” i „dlaczego”.
- Otwórz konto i wpisz saldo początkowe
Kasa to gotówka, którą firma ma. To majątek, więc konto „Kasa” jest aktywne. Saldo początkowe konta aktywnego stoi po Wn: wpisujemy „Sp. 1 300” po lewej.
WnKasakonto aktywneMaSp.1 300Dlaczego?Stan na start to „ile firma ma”. Aktywa stoją w bilansie po lewej, więc stan konta aktywnego też zapisujemy po lewej, po stronie Wn.
- Zapisz trzy operacje
Przy każdej operacji pytamy: gotówki w kasie przybywa czy ubywa?
- Operacja 1: pieniądze z banku trafiają do kasy. Kasy przybywa o 4 000 zł. Zwiększenie konta aktywnego zapisujemy po Wn → „1) 4 000”.
- Operacja 2: zaliczkę wypłacamy z kasy. Kasy ubywa o 2 500 zł. Zmniejszenie konta aktywnego zapisujemy po Ma → „2 500 (2”.
- Operacja 3: fakturę płacimy gotówką z kasy. Kasy ubywa o 1 100 zł → „1 100 (3” po Ma.
WnKasakonto aktywneMaSp.1 3002 500(21)4 0001 100(3Dlaczego?Treść operacji opisuje też drugą stronę: rachunek bankowy, pracownika, dostawcę. W tym zadaniu polecenie mówi „bez podwójnego zapisu”, więc patrzymy tylko na kasę. Drugą stronę dopiszemy za chwilę.
- Policz obroty
Obroty Wn — dodajemy wszystko po lewej, razem z Sp.: 1 300 + 4 000 = 5 300.
Obroty Ma — dodajemy wszystko po prawej: 2 500 + 1 100 = 3 600.
Dlaczego?Obroty mówią, ile w sumie „weszło” na stronę zwiększeń (razem ze stanem na start) i ile „wyszło” stroną zmniejszeń. Różnica pokazuje, ile zostało.
- Policz saldo i zamknij konto
Większe obroty są po Wn (5 300 > 3 600). Saldo: 5 300 − 3 600 = 1 700. Przeważa Wn, więc to saldo Wn — „Sk Wn”.
Wpisujemy je po stronie mniejszej, czyli po Ma. Sprawdzenie: po Ma 3 600 + 1 700 = 5 300. Po Wn też 5 300. Obie strony równe — konto zamknięte.
WnKasakonto aktywneMaSp.1 3002 500(21)4 0001 100(3Obr.5 3003 600Obr.Sk Ma1 700Sk Wn5 3005 300saldo końcowe — wpisane po stronie mniejszej
Bo tak — umowaSaldo nazywamy od strony, która przeważa (tu Wn), a wpisujemy po stronie mniejszej (tu Ma). Wpis po stronie mniejszej „dopełnia” ją do tej samej sumy. Dlatego w arkuszu z zajęć napis „Sk Wn” stoi po prawej stronie konta, a „Sk Ma” — po lewej.
- Odpowiedź
Stan środków pieniężnych w kasie na koniec stycznia: 1 700 zł (saldo Wn konta „Kasa”).
Dlaczego?Konto aktywne ma saldo po Wn — tak jak powinno. Gdyby wyszło saldo Ma, kasa miałaby mniej niż zero złotych. To niemożliwe, więc to sygnał, że gdzieś jest błąd strony.
Ten sam rachunek możesz obejrzeć w ruchu: konto wypełnia się wpis po wpisie, a pod spodem widać, skąd każda liczba.
- 1.czekiem gotówkowym podjęto pieniądze z rachunku bankowego do kasy4 000
- 2.z kasy wypłacono pracownikowi działu zaopatrzenia zaliczkę na materiały eksploatacyjne2 500
- 3.gotówką zapłacono grudniową fakturę za usługi telekomunikacyjne1 100
konto aktywne (majątek)konto pasywne (źródło finansowania)
wpisujemy terazz tych liczymyjeszcze pusta
- Otwieramy konto „Kasa”. To konto aktywne: zwiększenia zapisujemy po Wn, zmniejszenia po Ma. Saldo początkowe 1 300 to stan na start, więc stoi po stronie zwiększeń: „Sp. 1 300” po Wn.
- Operacja 1: czekiem gotówkowym podjęto pieniądze z rachunku bankowego do kasy. Konto „Kasa” rośnie o 4 000. Zwiększenie konta aktywnego zapisujemy po stronie Wn → „1) 4 000”.
- Operacja 2: z kasy wypłacono pracownikowi działu zaopatrzenia zaliczkę na materiały eksploatacyjne. Konto „Kasa” maleje o 2 500. Zmniejszenie konta aktywnego zapisujemy po stronie Ma → „2 500 (2”.
- Operacja 3: gotówką zapłacono grudniową fakturę za usługi telekomunikacyjne. Konto „Kasa” maleje o 1 100. Zmniejszenie konta aktywnego zapisujemy po stronie Ma → „1 100 (3”.
- Obroty Wn — dodajemy wszystko po stronie Wn (razem z Sp.): 1 300 + 4 000 = 5 300.
- Obroty Ma — dodajemy wszystko po stronie Ma: 2 500 + 1 100 = 3 600.
- Saldo końcowe. Porównujemy obroty: 5 300 po Wn i 3 600 po Ma. Przeważa Wn, więc to saldo Wn (Sk Wn): 5 300 − 3 600 = 1 700. Wpisujemy je po stronie mniejszej, czyli Ma.
- Sprawdzenie. Strona Ma: 3 600 + 1 700 = 5 300 — tyle samo co Wn. Obie strony równe, konto zamknięte. Stan na koniec: 1 700 zł.
lista operacji na górze, pod nią konto „Kasa”. Saldo końcowe jest na złoto, a sumy pod podwójną kreską muszą być równe.
Druga strona każdej operacji
Przy zadaniu 5.2 zapisano tylko kasę. Ale pieniądze do kasy skądś przyszły: z rachunku bankowego. Zaliczka nie zniknęła: pracownik jest ją winien firmie. Zapłata grudniowej faktury za telefon zmniejszyła dług wobec dostawcy. Każda operacja dotyka dwóch składników — tak, jak przy czterech typach operacji.
Na zajęciach dopisano więc drugie konta. Te same trzy operacje po drugiej stronie:
konto aktywnekonto pasywne
Jak czytać: numer przy kwocie to numer operacji z zad. 5.2. Na koncie „Kasa” operacja 1 stoi po Wn, a tu, na rachunku bankowym, po Ma. Operacje 2 i 3 stoją na kasie po Ma, a tu po Wn. Sp. 1 100 to grudniowa faktura za telefon.
Zobacz, że każda operacja stoi na kasie po jednej stronie, a na drugim koncie — po przeciwnej. I zawsze w tej samej kwocie. To nie przypadek, tylko reguła.
Tak samo z zadaniem 5.3. Na zajęciach do konta zobowiązań dopisano rachunek bankowy, konto kosztów i towary. Stan rachunku przyjęto 50 000 zł, a towarów 20 000 zł. Kliknij „Zobacz krok po kroku”, żeby zobaczyć, jak kwota każdej operacji trafia na dwa konta:
- 1.spłata części długu wobec dostawców z rachunku1 700AP−
- 2.faktura za usługę księgową, zapłata za 14 dni2 500wynikowa
- 3.reklamacja uznana — niższa cena towarów1 400AP−
konto aktywne (majątek)konto pasywne (źródło finansowania)konto kosztów (wynikowe)
wpisujemy terazz tych liczymyjeszcze pusta
- Otwieramy konta. Każdy składnik z bilansu dostaje swoje konto, a jego kwota to saldo początkowe (Sp.). Aktywa (Rachunek bankowy, Towary) — Sp. po stronie Wn. Pasywa (Zobowiązania z tytułu dostaw i usług) — Sp. po stronie Ma. Konta bez kwoty w bilansie otwieramy puste.
- Operacja 1 (1 700). „Zobowiązania z tytułu dostaw i usług” — konto pasywne, maleje o 1 700 → zapis po stronie Wn. „Rachunek bankowy” — konto aktywne, maleje o 1 700 → zapis po stronie Ma. To typ AP− (aktywno-pasywna zmniejszająca) — aktywa i pasywa maleją o tę samą kwotę. Suma bilansowa: 70 000 − 1 700 = 68 300.
- Operacja 2 (2 500). „Koszt — usługi obce” — konto kosztów — koszt rośnie o 2 500 → zapis po stronie Wn. „Zobowiązania z tytułu dostaw i usług” — konto pasywne, rośnie o 2 500 → zapis po stronie Ma. To operacja wynikowa.
- Operacja 3 (1 400). „Zobowiązania z tytułu dostaw i usług” — konto pasywne, maleje o 1 400 → zapis po stronie Wn. „Towary” — konto aktywne, maleje o 1 400 → zapis po stronie Ma. To typ AP− (aktywno-pasywna zmniejszająca) — aktywa i pasywa maleją o tę samą kwotę. Suma bilansowa: 68 300 − 1 400 = 66 900.
- „Zobowiązania z tytułu dostaw i usług”. Obroty Wn: 1 700 + 1 400 = 3 100. Obroty Ma: 8 900 + 2 500 = 11 400. Większa jest strona Ma, więc to saldo Ma: 11 400 − 3 100 = 8 300. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Wn), żeby obie strony dały po 11 400.
- „Rachunek bankowy”. Obroty Wn: 50 000. Obroty Ma: 1 700. Większa jest strona Wn, więc to saldo Wn: 50 000 − 1 700 = 48 300. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Ma), żeby obie strony dały po 50 000.
- „Koszt — usługi obce”. Obroty Wn: 2 500. Obroty Ma: 0. Większa jest strona Wn, więc to saldo Wn: 2 500 − 0 = 2 500. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Ma), żeby obie strony dały po 2 500.
- „Towary”. Obroty Wn: 20 000. Obroty Ma: 1 400. Większa jest strona Wn, więc to saldo Wn: 20 000 − 1 400 = 18 600. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Ma), żeby obie strony dały po 20 000.
przy operacji jest jej typ. Druga operacja to faktura za usługę księgową. Po drugiej stronie stoi koszt, a nie składnik bilansu, więc to operacja wynikowa. Konto kosztów ma fioletową kreskę.
Podwójny zapis i bilans zamknięcia
Teraz pełne zadanie: cały bilans, kilka operacji, wszystkie konta i nowy bilans na końcu. Zanim zaczniesz, przyda się słowniczek „który składnik kryje się za słowami z treści”.
Spółka X — księgowanie i bilans zamknięcia
przykład z wykładu (konspekt „operacje bilansowe…”)Bilans spółki X na 1 stycznia: środki trwałe 70 000, należności 20 000, rachunek bieżący 25 000 (razem aktywa 115 000); kapitał własny 90 000, kredyt 21 000, zobowiązania 4 000 (razem pasywa 115 000). W okresie:
- Z rachunku bieżącego spłacono zobowiązania wobec dostawcy: 2 500 zł.
- Kupiono materiały i przyjęto je do magazynu: 8 000 zł.
- Jeden z odbiorców wpłacił na rachunek bieżący: 3 000 zł.
- Kupiono meble biurowe, zapłata w terminie późniejszym: 5 000 zł.
- Przelewem z rachunku bieżącego spłacono część kredytu: 6 000 zł.
Otwórz konta, zaksięguj operacje i sporządź bilans zamknięcia.
- Otwieramy siedem kont: sześć składników z bilansu i jedno nowe na materiały. Bez kont nie ma gdzie księgować.
- Każdą operację rozkładamy na dwa składniki i ustalamy strony. Tu jest cała praca — reszta to rachunki.
- Zamykamy każde konto. Salda końcowe to nowe stany składników.
- Z sald budujemy bilans zamknięcia i sprawdzamy, że aktywa = pasywa. Jeśli nie — gdzieś jest błąd strony albo kwoty.
Spróbuj najpierw samodzielnie. Potem odkrywaj kroki po jednym — w każdym jest „co robimy” i „dlaczego”.
- Otwórz konta
Aktywa: środki trwałe, należności, rachunek bieżący → Sp. po Wn. Pasywa: kapitał własny, kredyt, zobowiązania → Sp. po Ma. Materiałów w bilansie nie było, ale operacja 2 ich dotyczy — otwieramy konto „Materiały” bez Sp.
Dlaczego?Konto zakładamy dla każdego składnika, który pojawi się w operacjach. Składnik bez stanu na start ma konto z pustym Sp.
- Operacje 1 i 5 — spłaty długów z rachunku (AP−)
Operacja 1: zobowiązania (pasywo) maleją o 2 500 → Wn „Zobowiązania”. Rachunek (aktywo) maleje o 2 500 → Ma „Rachunek bieżący”.
Operacja 5: kredyt (pasywo) maleje o 6 000 → Wn „Kredyt”. Rachunek maleje o 6 000 → Ma „Rachunek bieżący”.
Obie operacje to AP−: aktywo i pasywo maleją. Suma bilansowa spada.
Dlaczego?Płacimy dług, więc ubywa i pieniędzy, i długu. Zmniejszenie pasywów zapisujemy po Wn, zmniejszenie aktywów — po Ma. Wyszły przeciwne strony, czyli dobrze.
- Operacje 2 i 4 — zakupy z zapłatą później (AP+)
Operacja 2: materiały rosną o 8 000 → Wn „Materiały”. Po drugiej stronie — zobowiązania rosną o 8 000 → Ma „Zobowiązania”.
Operacja 4: meble biurowe to środki trwałe — rosną o 5 000 → Wn „Środki trwałe”. Zapłata później → zobowiązania rosną o 5 000 → Ma „Zobowiązania”.
Obie operacje to AP+: aktywo i pasywo rosną.
Bo tak — umowaW operacji 2 nie napisano, jak zapłacono. Przyjmujemy zakup z zapłatą później (zobowiązanie wobec dostawcy), bo przy zakupie materiałów to typowa sytuacja. Gdyby w treści było „zapłacono przelewem”, po Ma stanąłby „Rachunek bieżący” i byłaby to operacja A. Zmieniłaby się tylko druga strona zapisu.
- Operacja 3 — wpłata od odbiorcy (A)
Rachunek (aktywo) rośnie o 3 000 → Wn „Rachunek bieżący”. Należności (aktywo) maleją o 3 000 → Ma „Należności”. Oba składniki w aktywach → A. Suma bilansowa bez zmian.
Wszystkie pięć operacji na kontach — obejrzyj je po kolei:
Bilans otwarciaAktywa Środki trwałe 70 000 Należności 20 000 Rachunek bieżący 25 000 Razem 115 000 Pasywa Kapitał własny 90 000 Kredyt 21 000 Zobowiązania 4 000 Razem 115 000 - 1.z rachunku bieżącego spłacono zobowiązania wobec dostawcy2 500AP−
- 2.kupiono materiały i przyjęto je do magazynu8 000AP+
- 3.odbiorca wpłacił należność na rachunek bieżący3 000A
- 4.kupiono meble biurowe, zapłata w terminie późniejszym5 000AP+
- 5.przelewem z rachunku bieżącego spłacono część kredytu6 000AP−
WnŚrodki trwałekonto aktywneMaSp.70 0004)5 000Obr.75 0000Obr.Sk Ma75 000Sk Wn75 00075 000WnMateriałykonto aktywneMa2)8 000Obr.8 0000Obr.Sk Ma8 000Sk Wn8 0008 000WnNależnościkonto aktywneMaSp.20 0003 000(3Obr.20 0003 000Obr.Sk Ma17 000Sk Wn20 00020 000WnRachunek bieżącykonto aktywneMaSp.25 0002 500(13)3 0006 000(5Obr.28 0008 500Obr.Sk Ma19 500Sk Wn28 00028 000WnKapitał własnykonto pasywneMa90 000Sp.Obr.090 000Obr.Sk Ma90 000Sk Wn90 00090 000WnKredytkonto pasywneMa5)6 00021 000Sp.Obr.6 00021 000Obr.Sk Ma15 000Sk Wn21 00021 000WnZobowiązaniakonto pasywneMa1)2 5004 000Sp.8 000(25 000(4Obr.2 50017 000Obr.Sk Ma14 500Sk Wn17 00017 000Bilans zamknięciaAktywa Środki trwałe 75 000 Materiały 8 000 Należności 17 000 Rachunek bieżący 19 500 Razem 119 500 Pasywa Kapitał własny 90 000 Kredyt 15 000 Zobowiązania 14 500 Razem 119 500 konto aktywne (majątek)konto pasywne (źródło finansowania)
kwota każdej operacji przeleci na dwa konta, potem zamkniemy kontawpisujemy terazz tych liczymyjeszcze pusta
- Otwieramy konta. Każdy składnik z bilansu dostaje swoje konto, a jego kwota to saldo początkowe (Sp.). Aktywa (Środki trwałe, Należności, Rachunek bieżący) — Sp. po stronie Wn. Pasywa (Kapitał własny, Kredyt, Zobowiązania) — Sp. po stronie Ma. Konta bez kwoty w bilansie otwieramy puste.
- Operacja 1 (2 500). „Zobowiązania” — konto pasywne, maleje o 2 500 → zapis po stronie Wn. „Rachunek bieżący” — konto aktywne, maleje o 2 500 → zapis po stronie Ma. To typ AP− (aktywno-pasywna zmniejszająca) — aktywa i pasywa maleją o tę samą kwotę. Suma bilansowa: 115 000 − 2 500 = 112 500.
- Operacja 2 (8 000). „Materiały” — konto aktywne, rośnie o 8 000 → zapis po stronie Wn. „Zobowiązania” — konto pasywne, rośnie o 8 000 → zapis po stronie Ma. To typ AP+ (aktywno-pasywna zwiększająca) — aktywa i pasywa rosną o tę samą kwotę. Suma bilansowa: 112 500 + 8 000 = 120 500.
- Operacja 3 (3 000). „Rachunek bieżący” — konto aktywne, rośnie o 3 000 → zapis po stronie Wn. „Należności” — konto aktywne, maleje o 3 000 → zapis po stronie Ma. To typ A (aktywna) — jeden składnik aktywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; pasywa się nie zmieniają. Suma bilansowa bez zmian: 120 500.
- Operacja 4 (5 000). „Środki trwałe” — konto aktywne, rośnie o 5 000 → zapis po stronie Wn. „Zobowiązania” — konto pasywne, rośnie o 5 000 → zapis po stronie Ma. To typ AP+ (aktywno-pasywna zwiększająca) — aktywa i pasywa rosną o tę samą kwotę. Suma bilansowa: 120 500 + 5 000 = 125 500.
- Operacja 5 (6 000). „Kredyt” — konto pasywne, maleje o 6 000 → zapis po stronie Wn. „Rachunek bieżący” — konto aktywne, maleje o 6 000 → zapis po stronie Ma. To typ AP− (aktywno-pasywna zmniejszająca) — aktywa i pasywa maleją o tę samą kwotę. Suma bilansowa: 125 500 − 6 000 = 119 500.
- „Środki trwałe”. Obroty Wn: 70 000 + 5 000 = 75 000. Obroty Ma: 0. Większa jest strona Wn, więc to saldo Wn: 75 000 − 0 = 75 000. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Ma), żeby obie strony dały po 75 000.
- „Materiały”. Obroty Wn: 8 000. Obroty Ma: 0. Większa jest strona Wn, więc to saldo Wn: 8 000 − 0 = 8 000. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Ma), żeby obie strony dały po 8 000.
- „Należności”. Obroty Wn: 20 000. Obroty Ma: 3 000. Większa jest strona Wn, więc to saldo Wn: 20 000 − 3 000 = 17 000. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Ma), żeby obie strony dały po 20 000.
- „Rachunek bieżący”. Obroty Wn: 25 000 + 3 000 = 28 000. Obroty Ma: 2 500 + 6 000 = 8 500. Większa jest strona Wn, więc to saldo Wn: 28 000 − 8 500 = 19 500. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Ma), żeby obie strony dały po 28 000.
- „Kapitał własny”. Obroty Wn: 0. Obroty Ma: 90 000. Większa jest strona Ma, więc to saldo Ma: 90 000 − 0 = 90 000. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Wn), żeby obie strony dały po 90 000.
- „Kredyt”. Obroty Wn: 6 000. Obroty Ma: 21 000. Większa jest strona Ma, więc to saldo Ma: 21 000 − 6 000 = 15 000. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Wn), żeby obie strony dały po 21 000.
- „Zobowiązania”. Obroty Wn: 2 500. Obroty Ma: 4 000 + 8 000 + 5 000 = 17 000. Większa jest strona Ma, więc to saldo Ma: 17 000 − 2 500 = 14 500. Wpisujemy je po stronie mniejszej (Wn), żeby obie strony dały po 17 000.
- Bilans zamknięcia. Saldo końcowe każdego konta przenosimy do bilansu: konta aktywne → strona aktywów, konta pasywne → strona pasywów. Aktywa: 75 000 + 8 000 + 17 000 + 19 500 = 119 500. Pasywa: 90 000 + 15 000 + 14 500 = 119 500. Równe — bilans się zgadza.
Jak czytać: na górze bilans otwarcia i lista operacji z typem. Pod nimi siedem kont. Kwota każdej operacji trafia na dwa konta, po przeciwnych stronach. Na końcu zamykamy konta i przepisujemy salda do bilansu zamknięcia.
- Zamknij konta
Przykład dla rachunku bieżącego. Obroty Wn: 25 000 + 3 000 = 28 000. Obroty Ma: 2 500 + 6 000 = 8 500. Saldo Wn: 28 000 − 8 500 = 19 500.
Przykład dla zobowiązań. Obroty Wn: 2 500. Obroty Ma: 4 000 + 8 000 + 5 000 = 17 000. Saldo Ma: 17 000 − 2 500 = 14 500.
Pozostałe konta — w rysunku wyżej (kroki „zamknięcie”). Konta bez ruchu, jak kapitał własny, mają saldo równe Sp.
Dlaczego?Każde konto aktywne wyszło z saldem Wn, a pasywne — z saldem Ma. Tak powinno być. Saldo po „złej” stronie to zwykle znak, że któraś operacja trafiła na złą stronę.
- Bilans zamknięcia i sprawdzenie
Aktywa: środki trwałe 75 000 + materiały 8 000 + należności 17 000 + rachunek bieżący 19 500 = 119 500.
Pasywa: kapitał własny 90 000 + kredyt 15 000 + zobowiązania 14 500 = 119 500.
Sprawdzenie przez typy operacji: na start 115 000. AP− (op. 1): −2 500. AP+ (op. 2): +8 000. A (op. 3): bez zmian. AP+ (op. 4): +5 000. AP− (op. 5): −6 000. Razem: 115 000 − 2 500 + 8 000 + 5 000 − 6 000 = 119 500. Zgadza się.
Dlaczego?Drugie sprawdzenie jest niezależne od kont. Jeśli obie drogi dają tę samą sumę, a aktywa równają się pasywom, księgowanie jest spójne.
Ściąga przed kolokwium
Ćwiczenia przed kolokwium
Krótkie zadania z natychmiastową odpowiedzią. Przy każdej odpowiedzi — także dobrej — jest wyjaśnienie.
Zdarzenie czy operacja
Czy to operacja gospodarcza?
Podpisano z hurtownią umowę na dostawy papieru przez cały rok.
Dobrze.Nie. Umowa to obietnica na przyszłość. Papieru jeszcze nie ma, długu też nie. Tylko zdarzenie.
Wypłacono z kasy pracownikowi zaliczkę 800 zł.
Dobrze.Nie. Kasy ubyło, a pracownik jest winien firmie rozliczenie zaliczki. Dokument: dowód wypłaty (raport kasowy). Operacja.
Hurtownia przysłała ofertę cenową na nowe towary.
Dobrze.Nie. Oferta niczego nie zmienia w majątku ani w długach. Tylko zdarzenie.
Bank przyznał kredyt i przelał 50 000 zł na rachunek firmy.
Dobrze.Nie. Na rachunku przybyło 50 000 zł, a firma ma dług wobec banku. Dokument: wyciąg bankowy. Operacja (AP+).
Złożono zamówienie na 50 laptopów.
Dobrze.Nie. Zamówienie to dopiero prośba do dostawcy. Laptopów nie ma, faktury nie ma. Tylko zdarzenie.
Przyszła faktura za energię elektryczną, płatna za 21 dni.
Dobrze.Nie. Powstał dług wobec dostawcy prądu, a dokumentem jest faktura. Operacja (wynikowa — energia to koszt).
Zatrudniono nowego księgowego — podpisano umowę o pracę.
Dobrze.Nie. Sama umowa o pracę nie zmienia majątku ani długów. Dług wobec pracownika powstanie dopiero z listą płac. Tylko zdarzenie.
Dostawca napisał, że wysłał materiały. Jeszcze nie dotarły, faktury też nie ma.
Dobrze.Nie. W firmie nic się jeszcze nie zmieniło i nie ma dokumentu. Tylko zdarzenie — tak jak w przykładzie z zajęć.
Typ operacji
Jaki to typ operacji?
Gotówkę z kasy wpłacono na rachunek bankowy, 3 000 zł.
Dobrze.Nie. „Rachunek bankowy” — konto aktywne, rośnie o 3 000 → zapis po stronie Wn. „Kasa” — konto aktywne, maleje o 3 000 → zapis po stronie Ma. To typ A (aktywna) — jeden składnik aktywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; pasywa się nie zmieniają.
Kupiono towary, zapłata za 30 dni, 12 000 zł.
Dobrze.Nie. „Towary” — konto aktywne, rośnie o 12 000 → zapis po stronie Wn. „Zobowiązania wobec dostawców” — konto pasywne, rośnie o 12 000 → zapis po stronie Ma. To typ AP+ (aktywno-pasywna zwiększająca) — aktywa i pasywa rosną o tę samą kwotę.
Z rachunku bankowego spłacono ratę kredytu, 10 000 zł.
Dobrze.Nie. „Kredyt bankowy” — konto pasywne, maleje o 10 000 → zapis po stronie Wn. „Rachunek bankowy” — konto aktywne, maleje o 10 000 → zapis po stronie Ma. To typ AP− (aktywno-pasywna zmniejszająca) — aktywa i pasywa maleją o tę samą kwotę.
Część kapitału zapasowego przeniesiono na kapitał podstawowy, 50 000 zł.
Dobrze.Nie. „Kapitał zapasowy” — konto pasywne, maleje o 50 000 → zapis po stronie Wn. „Kapitał podstawowy” — konto pasywne, rośnie o 50 000 → zapis po stronie Ma. To typ P (pasywna) — jeden składnik pasywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; aktywa się nie zmieniają.
Bank z przyznanego kredytu zapłacił za firmę dług wobec dostawcy, 8 000 zł.
Dobrze.Nie. „Zobowiązania wobec dostawców” — konto pasywne, maleje o 8 000 → zapis po stronie Wn. „Kredyt bankowy” — konto pasywne, rośnie o 8 000 → zapis po stronie Ma. To typ P (pasywna) — jeden składnik pasywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; aktywa się nie zmieniają.
Przyszła faktura za naprawę maszyny, zapłata za 14 dni, 900 zł.
Dobrze.Nie. „Koszty usług obcych” — konto kosztów — koszt rośnie o 900 → zapis po stronie Wn. „Zobowiązania wobec dostawców” — konto pasywne, rośnie o 900 → zapis po stronie Ma. To operacja wynikowa.
Bank udzielił kredytu — pieniądze wpłynęły na rachunek, 40 000 zł.
Dobrze.Nie. „Rachunek bankowy” — konto aktywne, rośnie o 40 000 → zapis po stronie Wn. „Kredyt bankowy” — konto pasywne, rośnie o 40 000 → zapis po stronie Ma. To typ AP+ (aktywno-pasywna zwiększająca) — aktywa i pasywa rosną o tę samą kwotę.
Gotówką z kasy zapłacono dostawcy zaległą fakturę, 700 zł.
Dobrze.Nie. „Zobowiązania wobec dostawców” — konto pasywne, maleje o 700 → zapis po stronie Wn. „Kasa” — konto aktywne, maleje o 700 → zapis po stronie Ma. To typ AP− (aktywno-pasywna zmniejszająca) — aktywa i pasywa maleją o tę samą kwotę.
Odbiorca zapłacił przelewem za wcześniejszą dostawę, 6 000 zł.
Dobrze.Nie. „Rachunek bankowy” — konto aktywne, rośnie o 6 000 → zapis po stronie Wn. „Należności od odbiorców” — konto aktywne, maleje o 6 000 → zapis po stronie Ma. To typ A (aktywna) — jeden składnik aktywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; pasywa się nie zmieniają.
Kupiono maszynę i od razu zapłacono przelewem, 25 000 zł.
Dobrze.Nie. „Środki trwałe” — konto aktywne, rośnie o 25 000 → zapis po stronie Wn. „Rachunek bankowy” — konto aktywne, maleje o 25 000 → zapis po stronie Ma. To typ A (aktywna) — jeden składnik aktywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; pasywa się nie zmieniają.
Jedno konto: zapis zmian i zamknięcie
Rachunek bankowy (konto aktywne)
Stan rachunku na początek miesiąca: 18 000 zł.
Konto „Rachunek bankowy” (aktywne), saldo początkowe 18 000. Przy każdej operacji stuknij stronę konta. Potem wpisz obroty (jak na zajęciach: razem z Sp.), saldo i jego stronę. Kliknij „Sprawdź”.
- 1. odbiorca zapłacił przelewem za towary 4 500
- 2. przelewem spłacono zobowiązanie wobec dostawcy 6 000
- 3. podjęto gotówkę z rachunku do kasy 2 000
- 4. wpłynął kredyt z banku 10 000
- Operacja 1: konto „Rachunek bankowy” rośnie. To konto aktywne: zwiększenia po Wn, zmniejszenia po Ma → Wn, zapis „1) 4 500”.
- Operacja 2: konto „Rachunek bankowy” maleje. To konto aktywne: zwiększenia po Wn, zmniejszenia po Ma → Ma, zapis „6 000 (2”.
- Operacja 3: konto „Rachunek bankowy” maleje. To konto aktywne: zwiększenia po Wn, zmniejszenia po Ma → Ma, zapis „2 000 (3”.
- Operacja 4: konto „Rachunek bankowy” rośnie. To konto aktywne: zwiększenia po Wn, zmniejszenia po Ma → Wn, zapis „4) 10 000”.
- Obroty Wn: dodaj wszystko po stronie Wn, razem z Sp.: 18 000 + 4 500 + 10 000 = 32 500.
- Obroty Ma: dodaj wszystko po stronie Ma: 6 000 + 2 000 = 8 000.
- Saldo końcowe = większe obroty − mniejsze: 32 500 − 8 000 = 24 500.
- Strona salda: nazwa od strony, która przeważa. 32 500 po Wn, 8 000 po Ma → saldo Wn. Konto aktywnego ma normalnie saldo po Wn.
Kredyty bankowe (konto pasywne)
Zadłużenie z tytułu kredytów na początek miesiąca: 30 000 zł.
Konto „Kredyty bankowe” (pasywne), saldo początkowe 30 000. Przy każdej operacji stuknij stronę konta. Potem wpisz obroty (jak na zajęciach: razem z Sp.), saldo i jego stronę. Kliknij „Sprawdź”.
- 1. z rachunku spłacono ratę kredytu 5 000
- 2. bank udzielił nowego kredytu 20 000
- 3. spłacono kolejną ratę kredytu 3 000
- Operacja 1: konto „Kredyty bankowe” maleje. To konto pasywne: zwiększenia po Ma, zmniejszenia po Wn → Wn, zapis „1) 5 000”.
- Operacja 2: konto „Kredyty bankowe” rośnie. To konto pasywne: zwiększenia po Ma, zmniejszenia po Wn → Ma, zapis „20 000 (2”.
- Operacja 3: konto „Kredyty bankowe” maleje. To konto pasywne: zwiększenia po Ma, zmniejszenia po Wn → Wn, zapis „3) 3 000”.
- Obroty Wn: dodaj wszystko po stronie Wn: 5 000 + 3 000 = 8 000.
- Obroty Ma: dodaj wszystko po stronie Ma, razem z Sp.: 30 000 + 20 000 = 50 000.
- Saldo końcowe = większe obroty − mniejsze: 50 000 − 8 000 = 42 000.
- Strona salda: nazwa od strony, która przeważa. 8 000 po Wn, 50 000 po Ma → saldo Ma. Konto pasywnego ma normalnie saldo po Ma.
Konto „Towary”: Sp. 9 000, zakup towarów 3 500, zwrot wadliwych towarów do dostawcy 1 200. Ile wynosi saldo końcowe i po której stronie?
Dobrze.Nie tym razem. Towary to konto aktywne. Wn: 9 000 + 3 500 = 12 500. Ma: 1 200. Saldo Wn: 12 500 − 1 200 = 11 300. Odpowiedź 13 700 powstaje, gdy zwrot dopisze się po Wn jak zakup. Saldo Ma przy koncie aktywnym oznaczałoby ujemne towary.Konto „Zobowiązania wobec dostawców”: Sp. 12 000, spłata 7 000, nowa faktura za materiały 4 000. Po której stronie wpiszesz spłatę 7 000?
Dobrze.Nie tym razem. Zobowiązania to konto pasywne. Spłata zmniejsza dług, a zmniejszenie pasywów idzie na Wn. Odpowiedź „Ma, bo pieniądze wychodzą” opisuje konto rachunku bankowego, nie zobowiązań. Kolejność operacji nie ma wpływu na stronę.To samo konto zobowiązań: Sp. 12 000, spłata 7 000, nowa faktura 4 000. Jaki jest stan zadłużenia na koniec?
Dobrze.Nie tym razem. Ma: 12 000 + 4 000 = 16 000. Wn: 7 000. Saldo Ma: 16 000 − 7 000 = 9 000. Wynik 1 000 wychodzi, gdy faktura trafi na Wn razem ze spłatą. 23 000 — gdy spłata trafi na Ma.Obroty Wn konta wynoszą 5 300, a obroty Ma 3 600. Gdzie wpisujesz saldo końcowe?
Dobrze.Nie tym razem. Przeważa Wn, więc to saldo Wn (1 700). Wpisujemy je po stronie mniejszej, czyli Ma, żeby obie strony dały po 5 300. Saldo wpisane po Wn, czyli po stronie większej, rozjeżdża sumy: 7 000 kontra 3 600. Saldo „Ma” byłoby przy przewadze strony Ma.Konto aktywne po zamknięciu wyszło z saldem Ma. Co to najpewniej znaczy?
Dobrze.Nie tym razem. Saldo Ma na koncie aktywnym znaczyłoby, że kasy albo towarów jest mniej niż zero. To niemożliwe, więc najpewniej jest błąd strony. Sprawdź, czy zwiększenia stoją po Wn. Więcej składnika niż na początku dałoby większe saldo Wn, a nie saldo Ma.
Podwójny zapis
Zaksięguj sześć operacji
Przy każdej operacji wybierz konto zapisywane po stronie Wn i konto zapisywane po stronie Ma, a potem typ operacji. Kliknij „Sprawdź”.
Konta: Kasa Rachunek bankowy Towary Kredyt bankowy Rozrachunki z dostawcami Koszty usług obcych
1. Podjęto gotówkę z rachunku bankowego do kasy. 2 000
„Kasa” — konto aktywne, rośnie o 2 000 → zapis po stronie Wn. „Rachunek bankowy” — konto aktywne, maleje o 2 000 → zapis po stronie Ma. To typ A (aktywna) — jeden składnik aktywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; pasywa się nie zmieniają.
2. Kupiono towary, zapłata w terminie późniejszym. 7 000
„Towary” — konto aktywne, rośnie o 7 000 → zapis po stronie Wn. „Rozrachunki z dostawcami” — konto pasywne, rośnie o 7 000 → zapis po stronie Ma. To typ AP+ (aktywno-pasywna zwiększająca) — aktywa i pasywa rosną o tę samą kwotę.
3. Przelewem spłacono zobowiązanie wobec dostawcy. 4 000
„Rozrachunki z dostawcami” — konto pasywne, maleje o 4 000 → zapis po stronie Wn. „Rachunek bankowy” — konto aktywne, maleje o 4 000 → zapis po stronie Ma. To typ AP− (aktywno-pasywna zmniejszająca) — aktywa i pasywa maleją o tę samą kwotę.
4. Zobowiązanie wobec dostawcy spłacono z kredytu bankowego. 3 000
„Rozrachunki z dostawcami” — konto pasywne, maleje o 3 000 → zapis po stronie Wn. „Kredyt bankowy” — konto pasywne, rośnie o 3 000 → zapis po stronie Ma. To typ P (pasywna) — jeden składnik pasywów rośnie, drugi maleje o tyle samo; aktywa się nie zmieniają.
5. Przyszła faktura za usługę transportową, zapłata za 7 dni. 600
„Koszty usług obcych” — konto kosztów — koszt rośnie o 600 → zapis po stronie Wn. „Rozrachunki z dostawcami” — konto pasywne, rośnie o 600 → zapis po stronie Ma. To operacja wynikowa.
6. Zwrócono dostawcy wadliwe towary — dług wobec niego maleje. 500
„Rozrachunki z dostawcami” — konto pasywne, maleje o 500 → zapis po stronie Wn. „Towary” — konto aktywne, maleje o 500 → zapis po stronie Ma. To typ AP− (aktywno-pasywna zmniejszająca) — aktywa i pasywa maleją o tę samą kwotę.
Kolor nazwy konta: aktywne pasywne kosztów
Bilans otwarcia: suma 115 000. W okresie: AP+ na 8 000, A na 3 000, AP− na 2 500. Ile wynosi suma bilansu zamknięcia?
Dobrze.Nie tym razem. 115 000 + 8 000 − 2 500 = 120 500. Operacja A nie zmienia sumy bilansowej. Odpowiedź 123 500 powstaje, gdy dolicza się operację A. 117 500 — gdy operację A odejmuje się jak AP−.Suma obrotów Wn wszystkich kont po zaksięgowaniu operacji (bez Sp.) wynosi 24 500. Ile wynosi suma obrotów Ma (bez Sp.)?
Dobrze.Nie tym razem. Przy każdej operacji suma zapisów po Wn równa się sumie zapisów po Ma. Dlatego dla wszystkich operacji razem też wychodzi 24 500. 49 000 wychodzi, gdy liczy się każdą operację dwa razy. „Nie da się” — da się, bo wynika to z podwójnego zapisu.Kupiono maszynę za 25 000 zł i od razu zapłacono przelewem. Jaki jest zapis?
Dobrze.Nie tym razem. Maszyny przybywa (aktywo rośnie → Wn), pieniędzy ubywa (aktywo maleje → Ma). Typ A. Odwrócony zapis znaczyłby, że sprzedano maszynę. Rozrachunki z dostawcami byłyby przy zapłacie później.
Quiz z teorii
Sprawdź, czy rozumiesz zasady
Czym operacja gospodarcza różni się od zdarzenia gospodarczego?
Dobrze.Nie tym razem. Liczy się zmiana w bilansie. Kwota w treści nic nie przesądza — decyzja o modernizacji też ma kwotę. Umowa sama niczego nie zmienia.Ile składników bilansu zmienia każda operacja bilansowa?
Dobrze.Nie tym razem. Każda operacja dotyka co najmniej dwóch składników. Przy dwóch zmieniają się o tę samą kwotę. Dzięki temu aktywa dalej równają się pasywom.Przy którym typie operacji suma bilansowa maleje?
Dobrze.Nie tym razem. AP− zmniejsza jednocześnie aktywa i pasywa, np. spłata długu z rachunku. Przy A i P suma się nie zmienia, przy AP+ rośnie.Po której stronie konta pasywnego zapisujemy zwiększenia?
Dobrze.Nie tym razem. Pasywa stoją w bilansie po prawej, więc stan i zwiększenia konta pasywnego są po prawej — po Ma. Saldo końcowe wpisujemy po stronie mniejszej, więc nie wskazuje strony zwiększeń.Gdzie stoi saldo początkowe konta „Kasa”?
Dobrze.Nie tym razem. Kasa to konto aktywne. Saldo początkowe konta aktywnego zawsze stoi po Wn.Co znaczy zapis „2 500 (2” po stronie Ma?
Dobrze.Nie tym razem. Na zajęciach numer operacji stoi przy kwocie od strony zewnętrznej konta: po Ma za kwotą, po Wn przed kwotą („2) 2 500”).Jak liczymy obroty strony Wn konta aktywnego na zajęciach?
Dobrze.Nie tym razem. Na zajęciach „Obr.” to suma całej strony razem z Sp. Część podręczników liczy bez Sp. — saldo końcowe wychodzi to samo, ale licz jak na zajęciach.Saldo końcowe nazywamy „saldem Wn”, gdy…
Dobrze.Nie tym razem. Nazwa salda pochodzi od strony, która przeważa. Wpisujemy je po przeciwnej, mniejszej stronie. Konto pasywne ma zwykle saldo Ma.Bank z kredytu spłacił za firmę zobowiązanie wobec dostawcy. Jaki to typ operacji?
Dobrze.Nie tym razem. Zobowiązanie wobec dostawcy (pasywo) maleje, kredyt (pasywo) rośnie. Oba w pasywach → P. Majątek się nie zmienił, zmienił się tylko wierzyciel.Przyszła faktura za usługę księgową, płatna za 14 dni. Jak opisano tę operację na zajęciach?
Dobrze.Nie tym razem. Zobowiązanie rośnie, ale po drugiej stronie stoi koszt usług obcych, a nie składnik bilansu. Dlatego to operacja wynikowa. Brak zapłaty nie robi z niej zdarzenia: powstał dług i jest faktura.