Definicja
Ruch turystyczny
Zjawisko przemieszczania się turystów — jego wielkość, strukturę i charakter kształtuje wiele czynników. Rozwija się dzięki determinantom popytowym (potrzeby, zamożność, czas wolny) i podażowym (walory, infrastruktura, transport).
Determinanty rozwoju
Co napędza ruch turystyczny
Potrzeby turystów i walory; rozwój transportu i infrastruktury; wzrost czasu wolnego i zamożności; świadomość wartości wyjazdów; powstanie biur podróży; polityka państw; korzyści ekonomiczne z turystyki; urbanizacja; łatwy dostęp do informacji i mediów społecznościowych; ułatwienia w obrocie pieniężnym; globalizacja; sytuacja polityczno-gospodarcza i środowiskowa.
Problem
Overtourism
Wg UN Tourism to nadmierny i negatywny wpływ turystyki na jakość życia mieszkańców oraz jakość doświadczeń odwiedzających. Skutek zbyt dużej koncentracji ruchu turystycznego.
Badania — 1
Badania pierwotne ruchu turystycznego
Bezpośrednie (badanie turystów): pełne — metoda hotelowa i graniczna; częściowe — badania ankietowe. Pośrednie — wnioskowanie o ruchu na podstawie zjawisk pośrednio związanych z turystyką.
Badania — 2
Badania wtórne
Czerpanie informacji z publikacji statystycznych. Najczęstsze źródła: UN Tourism (Światowa Organizacja Turystyki), EUROSTAT, WTTC (Światowa Rada Podróży i Turystyki), ETC (Europejska Komisja Turystyki).
Turystyka masowa
Cechy
Koncentracja przestrzenna i czasowa (sezonowość); małe zróżnicowanie zewnętrzne produktu przy dużym urozmaiceniu wewnętrznym; uzależnienie regionu recepcji od turystyki; dominacja dużych przedsiębiorstw; rosnący udział wydatków na turystykę; degradacyjny wpływ na środowisko przyrodnicze i antropogeniczne.
Turystyka alternatywna
Przeciwieństwo masowej
Samodzielna organizacja (czasem z pomocą biur), charakter krajoznawczy, podróże w małych, nieformalnych grupach lub indywidualnie; wymaga zdolności organizacyjnych, wiedzy o obszarze, odporności psychicznej i przygotowania fizycznego.
Ekoturystyka (zielona, przyrodnicza, ekoetnoturystyka)AgroturystykaTurystyka aktywna (speleologia, wspinaczka)
Turystyka aktywna / kwalifikowana
Aktywności ekstremalne wg żywiołu
Podział wg środowiska:
Powietrze: base jumping, bungee, paragliding, ballooning, skysurfingZiemia: climbing, zorbing, streetluge, mountainboarding, paintballWoda: surfing, windsurfing, kitesurfing, rafting, canoeing
Idea przewodnia
Zrównoważony rozwój turystyki
Rozwój turystyki uwzględniający równowagę między korzyściami ekonomicznymi, dobrostanem mieszkańców i ochroną środowiska — tak, by zaspokajać potrzeby dziś, nie niszcząc możliwości przyszłych pokoleń.
Definicja
Obsługa ruchu turystycznego
Obejmuje wszystkie świadczenia na rzecz turystów związane z realizacją podróży turystycznej oraz zaspokojeniem innych potrzeb zgłaszanych podczas jej trwania.
Etap 1
Przygotowanie podróży
Podstawowe formy obsługi: informacja, poradnictwo, pośrednictwo, organizacja imprez turystycznych. To etap przed wyruszeniem — planowanie i rezerwacje.
Etap 2
Przejazd (do celu i z powrotem)
Podstawowe formy: transport, pilotaż, przewodnictwo, informacja. Dodatkowe: nocleg, wyżywienie. To obsługa w trakcie przemieszczania.
Etap 3
Pobyt w miejscu docelowym
Obsługa na miejscu: nocleg, wyżywienie, przewodnictwo, animacja, udostępnianie walorów oraz poradnictwo i pośrednictwo (usługi dodatkowe).
Logistyka
Elementy logistyki obsługi
Informacja; poradnictwo i pośrednictwo; transport; hotelarstwo i gastronomia; udostępnienie walorów turystycznych. To one łącznie umożliwiają sprawną obsługę ruchu.
Fazy organizacji
Cztery fazy imprezy turystycznej
1. Przygotowanie (planowanie, programowanie, kalkulacja, zamawianie świadczeń) → 2. Sprzedaż → 3. Realizacja → 4. Rozliczenie.
Faza przygotowania
Programowanie i kalkulacja
Programowanie — ustalenie celu, terminu i elementów imprezy. Kalkulacja — obliczenie kosztów i ceny. Następnie zamawianie świadczeń u producentów usług cząstkowych.
Zamawianie świadczeń
Umowa z usługodawcami
Zawarcie umowy między producentami usług cząstkowych a organizatorem na określony rodzaj świadczeń. Podstawą zamówienia może być stała umowa albo każdorazowe zapytanie o usługę.
Rodzaje umów
Czarterowa vs allotment
Umowa czarterowa — zakup określonej liczby usług w danym terminie za z góry ustaloną kwotę; brak możliwości zwrotu, więc ceny są niższe.
Umowa allotmentu — dysponowanie uzgodnioną liczbą usług przez określony czas z prawem rezygnacji bez kosztów do wyznaczonego terminu.
Umowy w biurze podróży
Z kim biuro zawiera umowy
Z kontrahentami (usługodawcami), z turystami — umowa o imprezę turystyczną, umowy agencyjne oraz umowy z pilotami i przewodnikami.
Kompetencje
Cechy i umiejętności pilota/przewodnika
Kompetencja — merytoryczne i formalne przygotowanie do realizacji imprezy. Cechy osobowościowe — sumienność, otwartość na doświadczenia, ekstrawersja, empatia (u pilota: niski neurotyzm, średnia ugodowość). Sprawność organizacyjna — dobry plan dnia, orientacja w terenie.
Przekaz
Jaka powinna być treść informacji
Prawdziwa, aktualna, obiektywna; dostosowana do wieku, wiedzy i oczekiwań turystów; podawana od ogółu do szczegółu; z anegdotami, analogiami i ciekawostkami; kwestie etniczne, religijne i kulturowe prezentowane z szacunkiem i delikatnie.
Role
Pilot trasowy vs rezydent
Pilot (trasowy) — towarzyszy grupie w trakcie podróży. Rezydent — przebywa czasowo w regionie recepcji i obsługuje turystów na miejscu (zbieżne zadania, ale stacjonarnie w destynacji).
Obsługa imprezy przez pilota
Trzy części
Odprawa u referenta (program, lista uczestników i rooming-list, bilety, vouchery, kopie rezerwacji i umów, polisa, fundusz awaryjny) → realizacja imprezy → rozliczenie (podpisane vouchery, sprawozdanie, uaktualniona lista, rozliczenie gotówki, rachunek za pracę i diety).
Typy turystów — 1
Wg przygotowania do wyjazdu
Przygotowani (miłośnicy historii, gotyku, znawcy poloników), nieprzygotowani (wrażliwi entuzjaści, turyści pasywni, snobi turystyczni) oraz pseudoturyści.
Typy turystów — 2
Wg zachowania (Cohen)
Zorganizowany turysta masowy, indywidualny turysta masowy, explorer i drifter — od najbardziej zinstytucjonalizowanego po całkowicie samodzielnego wędrowca.
Konflikty
Konflikty w grupie i ich rozwiązywanie
Konflikt interpersonalny = działania jednej osoby utrudniają działania innej. Źródła: konflikt interesów, adaptacyjny, postaw. Metody rozwiązywania: mediacja (pilot jako trzecia strona), kompromis (wzajemne ustępstwa), arbitraż (pilot narzuca rozwiązanie), negocjacje.