Turystyka, rozłożona na czynniki.

Wszystkie dobra i usługi tworzone i kupowane w związku z wyjazdem poza miejsce stałego zamieszkania — przed podróżą, w jej trakcie i podczas pobytu.

Wąskie (stricte): wszystko, co turyści kupują oddzielnie lub w pakiecie (konferencja, wycieczka, pobyt w uzdrowisku).
Szerokie (largo): kompozycja tego, co turyści robią oraz walorów, urządzeń i usług — plus sfera wrażeń i odczuć.

Produkt turystyczny występuje jako:

Co najmniej dwie usługi turystyczne tworzące jednolity program, objęte wspólną ceną, jeśli obejmują nocleg lub trwają ponad 24 godziny albo program przewiduje zmianę pobytu.

Rdzeń — niematerialny, podstawowa potrzeba turysty (poznanie, zadowolenie). Produkt rzeczywisty — podstawowe elementy pakietu (posiłki, przejazdy, noclegi). Produkt poszerzony — dodatki wyróżniające ofertę (np. warsztaty, wyjątkowe atrakcje).

Producent: produkt potencjalny — elementy, które w przyszłości mogą wejść do oferty.
Konsument: produkt oczekiwany (cechy, jakich oczekuje nabywca) oraz psychologiczny (co zostaje w pamięci klienta).

Konsumpcja jednorazowa; różnorodność (brak standaryzacji, każde świadczenie unikalne); abstrakcyjność (nie da się wypróbować przed zakupem); nietrwałość i brak magazynowania (można tylko rezerwować); komplementarność i jednoczesność świadczenia i konsumpcji.

Oferta turystyczna obszaru tworzona wspólnie przez podmioty gospodarki turystycznej, JST i organizacje turystyczne (np. lokalne i regionalne organizacje turystyczne) — forma współpracy usługodawców i samorządu.

Wolumen dóbr i usług (produktu turystycznego) oferowany na sprzedaż turystom przy danej cenie i w danym okresie — całokształt działań podmiotów zmierzających do zaspokojenia popytu turystów.

Przedsiębiorstwo — wszystkie dobra i usługi oferowane na rynku (odpłatnie i nieodpłatnie). Obszar recepcji turystycznej — układ czynników: atrakcje i środowisko, infrastruktura i usługi, dostępność miejsca docelowego.

Pierwotna: warunki naturalne (plaża, góry, lasy), środowisko społeczno-kulturowe (zabytki, tradycje), infrastruktura ogólna (transport, gosp. komunalne).
Wtórna: infrastruktura turystyczna — hotelarstwo, urządzenia wypoczynkowe, gastronomia, pośrednictwo i organizacja podróży.

Baza noclegowa, baza transportowa, sektor atrakcji turystycznych, baza gastronomiczna, biura podróży oraz organizacje i informacja turystyczna.

Część elementów nie służy wyłącznie turystyce; silnie zależna od sytuacji gospodarczej państwa; łączny charakter (jeden komponent pociąga podaż innego); duży udział kosztów stałych, niski zmiennych; sztywna przestrzennie (o lokalizacji decydują walory); sezonowość; zależność od innych sektorów gospodarki.

Suma obiektywnych i subiektywnych ocen elementów podaży — wypadkowa walorów turystycznych, zagospodarowania (baza noclegowa, gastronomiczna, uzupełniająca), dostępności komunikacyjnej i stanu środowiska.

Szczeble badania: lokalny, regionalny, krajowy, międzynarodowy. Grupy mierników: walory turystyczne, baza noclegowa (liczba obiektów i miejsc), transport (sieć, środki, częstotliwość, jakość dróg), baza uzupełniająca (pływalnie, pola golfowe, wypożyczalnie).

Ogół czynności osób podróżujących i przebywających poza krajem stałego zamieszkania w celach wypoczynkowych, służbowych lub innych — dłużej niż 24 godziny i nie dłużej niż rok.

Przyjazdowa (incoming) — przyjazdy zagranicznych turystów do kraju. Wyjazdowa (outgoing) — wyjazdy obywateli danego kraju za granicę.

Eksport turystyczny — sprzedaż produktu i innych dóbr/usług cudzoziemcom w czasie ich wizyty (= suma wydatków turystów zagranicznych w danym kraju).
Import turystyczny — zakup produktu za granicą przez turystów krajowych (ich wydatki w krajach odwiedzanych).

Bezpośredni — wartość dodana branż w bezpośrednim kontakcie z turystą (zakwaterowanie, gastronomia, transport, atrakcje). Pośredni — „druga fala": pieniądze turysty pracują dalej w łańcuchu dostaw (hotel kupuje żywność od rolnika, biuro zamawia reklamę).

Liczba przyjazdów (international tourist arrivals), przychody z turystyki międzynarodowej (receipts — bez kosztów transportu między krajami), wydatki turystyczne obywateli (expenditure).

Małe państwa/terytoria, w których udział turystyki w PKB jest bardzo wysoki, często ponad 40% — gospodarka ukierunkowana na eksport usług turystycznych.

Turystyka kulinarna (gastroturystyka), city hopping, turystyka zrównoważona, turystyka regeneratywna, autentyczność, indywidualizm, storytelling.

Element gospodarki narodowej (głównie sektora usług), którego zadaniem jest zaspokajanie materialnych i niematerialnych potrzeb turystycznych. Nie jest samodzielnym sektorem — obejmuje te fragmenty gospodarki, które tworzą dobra i usługi na rzecz turystyki.

Światowa Rada Podróży i Turystyki (WTTC): rynek obejmujący nie tylko dobra i usługi konsumpcji turystycznej, ale też działalności ściśle lub częściowo zależne od ruchu podróżnych (transport, handel, rekreacja, kultura).

Bezpośrednia — podmioty, których funkcjonowanie wynika z zapotrzebowania turystów (dzieli się na typową i uzupełniającą). Pośrednia — jednostki, które zaspokajając potrzeby mieszkańców destynacji, zaspokajają też potrzeby turystów.

Hotelarstwo, gastronomia w obiektach noclegowych, transport pasażerski turystyczny, biura podróży (touroperatorzy, agenci, pośrednicy), udostępnianie walorów i atrakcji, związki i organizacje turystyczne.

Produkcja pamiątek, map, sprzętu turystycznego; ubezpieczenia turystyczne; usługi finansowe dla turystów; obiekty kulturalne, rozrywkowe i sportowe; działalność JST w zakresie turystyki.

Bankowość, ubezpieczenia, pozostały transport pasażerski, poczta i telekomunikacja, ochrona środowiska, gospodarka komunalna, handel, produkcja (sprzęt fotograficzny, kosmetyki, odzież).

Wg W.W. Gaworeckiego gospodarkę turystyczną i przemysł turystyczny można traktować jako synonimy. Biznes turystyczny = bezpośrednia gospodarka turystyczna (przedsiębiorstwa typowo turystyczne).